O prostacie mówi się mało i niechętnie. Tymczasem to narząd, który prędzej czy później zaczyna „przypominać o sobie” większości mężczyzn. U części będzie to tylko dyskretny sygnał – słabszy strumień moczu. U innych – objawy na tyle uciążliwe, że zburzą codzienny komfort życia. A jeszcze u kolejnych – sygnał poważnej choroby, której nie wolno bagatelizować. Skoro więc statystyki nie kłamią (a według nich problemy z prostatą dotyczą dużej części mężczyzn po 50. roku życia), warto przyjrzeć się bliżej temu, czym jest prostata i jakie objawy powinny budzić czujność.
Prostata – mały gruczoł, który ma duże znaczenie
Prostata, inaczej stercz czy gruczoł krokowy, to niewielki narząd wielkości orzecha włoskiego, położony tuż pod pęcherzem moczowym. Mimo skromnych rozmiarów pełni ważną rolę w układzie moczowo-płciowym – produkuje płyn, który wchodzi w skład nasienia i umożliwia plemnikom prawidłowe funkcjonowanie. Problem w tym, że prostata nie jest statyczna. Z wiekiem, a czasem także z powodu stanu zapalnego czy nowotworu, może się powiększać albo zmieniać swoją strukturę. I wtedy pojawiają się kłopoty, których wspólnym mianownikiem są objawy ze strony układu moczowego.
Najczęstsze objawy problemów z prostatą
1. Łagodny przerost prostaty (BPH)
To najczęstsze schorzenie prostaty, które dotyczy nawet połowy mężczyzn po 50. roku życia. Wzrost gruczołu nie jest związany z nowotworem – ale potrafi dawać bardzo dokuczliwe symptomy.
Typowe objawy problemów z prostatą tego typu to:
- trudności w rozpoczęciu oddawania moczu,
- przerywany, osłabiony strumień,
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
- częste parcie na mocz, zwłaszcza w nocy.
Samo życie podpowiada, że nie da się tego zbagatelizować – kto kilka razy wstawał w nocy do toalety, ten wie, jak niszcząco wpływa to na sen i samopoczucie.
2. Zapalenie prostaty
Może pojawić się nagle (postać ostra) lub utrzymywać się miesiącami (postać przewlekła). Zwykle odpowiadają za nie infekcje bakteryjne, ale czasem winne są także czynniki niezakaźne.
Objawy zapalenia prostaty to:
- ból w dole brzucha, w kroczu lub w okolicy lędźwiowej,
- pieczenie i ból przy oddawaniu moczu,
- częste, nagłe parcie na mocz,
- gorączka i dreszcze (w ostrym zapaleniu),
- ból podczas ejakulacji, spadek libido.
To stan, którego nie wolno lekceważyć – nieleczone zapalenie może prowadzić do powikłań, a w ostrych postaciach wymaga szybkiej interwencji lekarskiej.
3. Rak prostaty
Rak prostaty to najczęściej diagnozowany nowotwór u mężczyzn – i niestety nie jest to statystyka, którą można zlekceważyć. Każdego roku w Polsce chorobę rozpoznaje się u około 15 tysięcy pacjentów, a prognozy mówią wprost: w niedalekiej przyszłości liczba ta może sięgnąć nawet 20 tysięcy. Co gorsza, z powodu raka prostaty co roku umiera około 5 tysięcy mężczyzn. To pokazuje skalę problemu – i jednocześnie obala mit, że to choroba „gdzieś daleko”, dotycząca tylko nielicznych. Co istotne, zachorowalność na raka prostaty w Polsce rośnie systematycznie od lat. Nie jesteśmy wyjątkiem – podobny trend widać również w krajach wysokorozwiniętych, gdzie dłuższe życie mężczyzn i zmiany stylu życia sprawiają, że rak prostaty stał się jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego.
Rak prostaty to najbardziej budzące niepokój schorzenie, a jednocześnie – paradoksalnie – jedno z najczęściej „cichych”. Rozwija się powoli i często przez długi czas nie daje żadnych objawów. Gdy już się pojawiają, bywają podobne do łagodnego przerostu: problemy z oddawaniem moczu, osłabiony strumień, częste parcie na pęcherz.
W bardziej zaawansowanych stadiach mogą wystąpić takie objawy problemów z prostatą jak:
- krew w moczu lub nasieniu,
- ból w okolicy miednicy, krzyża, a nawet kości,
- utrata masy ciała, osłabienie.
Diagnostyka – nie zgaduj, idź do urologa
Największy błąd? Samodiagnoza i „czekanie, aż samo przejdzie”. Prawda jest prosta – tylko lekarz, a dokładniej urolog, jest w stanie ocenić, z czym naprawdę mamy do czynienia.
Najczęściej wykonywane badania to:
- badanie per rectum – proste, szybkie i bezbolesne, a pozwala ocenić wielkość i konsystencję prostaty,
- oznaczenie PSA we krwi – marker, który może wskazywać na raka prostaty, ale także na łagodny przerost czy stan zapalny,
- USG lub rezonans prostaty, gdy potrzebna jest szersza ocena,
- biopsja i badanie histopatologiczne, które potwierdzają lub wykluczają obecność nowotworu.
Warto dodać jasno: samo oznaczenie PSA nie wystarczy. Wysoki wynik może być fałszywym alarmem, a prawidłowy – nie wyklucza choroby. To dlatego kluczowa jest konsultacja z urologiem, a nie interpretowanie wyników na własną rękę.
Profilaktyka – najlepsza broń w walce z rakiem prostaty
Rak prostaty rozwija się powoli, ale to właśnie jego podstępność jest największym zagrożeniem. Dlatego profilaktyka jest absolutnie kluczowa.
Zalecenia są jasne:
- każdy mężczyzna po 50. roku życia powinien raz w roku odwiedzać urologa,
- jeśli w rodzinie występowały przypadki raka prostaty, warto zacząć badania już po 40. roku życia,
- nie ignorować objawów, nawet jeśli wydają się błahe.
Regularna kontrola u specjalisty to szansa na wykrycie raka w stadium, w którym jest on w pełni wyleczalny.
Podsumowanie
Prostata – mały gruczoł, który w życiu mężczyzny odgrywa ogromną rolę. Problemy z nią mogą mieć różne podłoże: łagodny przerost, stan zapalny czy nowotwór. Ich wspólnym mianownikiem są objawy ze strony układu moczowego – sygnały, których absolutnie nie wolno lekceważyć. Najważniejsze, co można zrobić dla swojego zdrowia, to nie odkładać wizyty u urologa. Badania są proste i dostępne, a ich wynik może decydować o jakości życia, a czasem – o życiu w ogóle.
