Zwężenia cewki moczowej stanowią skomplikowany problem urologiczny, który dotyka coraz większe grono pacjentów. Proces gojenia i bliznowacenia w ścianie cewki prowadzi do znaczącego zwężenia światła przewodu moczowego, co skutkuje zaburzeniami mikcji, infekcjami oraz ryzykiem uszkodzenia nerek. Współczesna uretroplastyka, jako metoda rekonstrukcji cewki moczowej, stanowi obecnie najskuteczniejszą opcję terapeutyczną dla pacjentów z nawrotowymi lub rozległymi zwężeniami, które nie rokują powodzenia przy zastosowaniu technik endoskopowych.
Diagnostyka i kwalifikacja do uretroplastyki
Precyzyjne rozpoznanie lokalizacji, długości oraz charakteru zwężenia jest fundamentem skutecznego leczenia. Uretrografia wsteczna, uretroskopia oraz sonouretrografia dostarczają szczegółowych informacji o stopniu i rozległości uszkodzeń. Sonouretrografia wyróżnia się wysoką dokładnością w ocenie tkanek otaczających cewkę, co ma kluczowe znaczenie przy planowaniu zabiegu. Uzupełnieniem diagnostyki jest ocena funkcji pęcherza moczowego, nerek oraz badania laboratoryjne, które wykluczają aktywne zakażenia dróg moczowych, będące bezwzględnym przeciwwskazaniem do operacji.
Jakie mogą być przeciwwskazania do zabiegu?
Operacja uretroplastyki nie może być przeprowadzona w przypadku aktywnego zakażenia dróg moczowych oraz zaburzeń krzepliwości krwi. Istotne jest także wykluczenie chorób skóry prącia w przypadku planowania uretrostomii prąciowej lub kroczowej. Kompleksowe przygotowanie obejmuje stabilizację stanu zdrowia, odpowiednie leczenie infekcji oraz ocenę możliwości rekonstrukcyjnych cewki.
Techniki uretroplastyki – wybór metody i aspekty chirurgiczne
W zależności od charakterystyki zwężenia stosuje się różne metody operacyjne. W przypadku krótkich, prostych zwężeń odcinka opuszkowego preferowana jest plastyka zespoleniowa (anastomotic urethroplasty) z wycięciem zwężonego fragmentu i zespoleniem kikuta cewki bez napięcia. Dla dłuższych lub nawrotowych zmian wykorzystywane są techniki substytucyjne z użyciem przeszczepów błony śluzowej jamy ustnej (buccal mucosal graft – BMG oraz lingual mucosal graft – LMG).
Przeszczepy z błony śluzowej policzka i języka oferują doskonałe właściwości biologiczne: gruby nabłonek, bogate unaczynienie oraz odporność na zakażenia i urazy mechaniczne. Ich zastosowanie zapewnia aż do 95% skuteczności leczenia, minimalizując ryzyko nawrotów i powikłań. Technika polega na precyzyjnym wycięciu bliznowatej tkanki i uzupełnieniu ubytku graftem, który zostaje zaimplantowany najczęściej na powierzchni grzbietowej cewki. Rana w jamie ustnej goi się szybko, a dolegliwości bólowe są niewielkie.
Rekonstrukcja po urazach i złamaniach miednicy
Uretroplastyka stanowi również skuteczne rozwiązanie w zwężeniach powstałych na skutek urazów, zwłaszcza po złamaniach miednicy. Zabieg wykonuje się najczęściej do pół roku od urazu, z dostępem przez krocze, usuwając tkanki rozdzielające kikuty cewki i wykonując zespolenie. W tych przypadkach niezbędne jest zachowanie szczególnej ostrożności, aby uniknąć powikłań i zapewnić drożność cewki. Po operacji zakładany jest cewnik na około dwa tygodnie, co umożliwia stabilizację rekonstrukcji.
Uretrostomia kroczowa i prąciowa – alternatywa dla trudnych przypadków
W sytuacjach, gdy inne metody operacyjne są nieskuteczne lub niemożliwe do przeprowadzenia, stosuje się uretrostomię kroczową lub prąciową. Uretrostomia kroczowa polega na utworzeniu nowego ujścia cewki w okolicy krocza, co umożliwia oddawanie moczu i wytrysk przez nowy kanał, przy jednoczesnym zachowaniu funkcji zwieracza dzięki mięśniom analogicznym do naturalnych. Uretrostomia prąciowa jest stosowana w zwężeniach dolnego odcinka cewki, z wykluczeniem chorób skóry prącia.
Jak wygląda postępowanie po zabiegu?
Po zabiegu uretroplastyki istotne jest utrzymanie cewnika na miejscu przez około dwa tygodnie, co pozwala na prawidłowe gojenie i stabilizację zespolenia. Kluczowe jest unikanie infekcji oraz powstawania krwiaków pooperacyjnych, które mogą negatywnie wpłynąć na wynik leczenia. Pacjent powinien stosować się do zaleceń dotyczących higieny oraz ograniczenia aktywności fizycznej i seksualnej w okresie rekonwalescencji.
Powikłania i ich minimalizacja
Do najczęstszych powikłań należą: nawrót zwężenia, zakażenia dróg moczowych, krwiaki, nietrzymanie moczu oraz zaburzenia erekcji. Doświadczenie operatora oraz indywidualny dobór techniki operacyjnej znacząco wpływają na zmniejszenie ryzyka niepowodzenia. Ponadto, stosowanie przeszczepów błony śluzowej jamy ustnej minimalizuje ryzyko deformacji i zaburzeń funkcji seksualnych w porównaniu z wykorzystaniem płatów skórnych.
Innowacje i przyszłość uretroplastyki
Na horyzoncie rozwoju urologii rekonstrukcyjnej pojawiają się nowatorskie rozwiązania, takie jak zastosowanie sztucznie wytworzonych autologicznych przeszczepów błony śluzowej jamy ustnej. Technologia ta oparta jest na hodowli komórek pacjenta, co pozwala na uzyskanie w pełni funkcjonalnej tkanki bez konieczności pobierania dużych fragmentów błony śluzowej, ograniczając dolegliwości pooperacyjne oraz skracając czas zabiegu. Aktualnie trwają badania kliniczne III fazy potwierdzające bezpieczeństwo i skuteczność tej metody. Być może już niebawem znajdzie ona zastosowanie w przypadku szerszego grona pacjentów, co z pewnością byłoby bardzo dobrą wiadomością dla osób zmagających się z różnego typu zwężeniami cewki moczowej.
Uretroplastyka – skuteczna metoda leczenia cieszy się coraz większą popularnością
Uretroplastyka pozostaje najskuteczniejszą metodą leczenia trudnych i nawrotowych zwężeń cewki moczowej, zwłaszcza tych wymagających rekonstrukcji z wykorzystaniem przeszczepów błony śluzowej jamy ustnej. Osiągnięcie optymalnych rezultatów wymaga dokładnej diagnostyki, indywidualnego doboru techniki operacyjnej oraz doświadczenia chirurga. Wykorzystanie nowoczesnych materiałów biologicznych i rozwój technik chirurgicznych dają nadzieję na dalsze zwiększenie skuteczności terapii oraz poprawę jakości życia pacjentów dotkniętych tym schorzeniem.
