Histerektomia polega na usunięciu macicy i może być niezbędna w leczeniu wielu schorzeń kobiecych narządów rodnych. Decyzja o przeprowadzeniu histerektomii podejmowana jest zawsze indywidualnie, z uwzględnieniem stanu zdrowia pacjentki oraz dostępnych alternatyw terapeutycznych. Wyjaśniamy, na czym polega ten zabieg, jakie są do niego wskazania, jakimi metodami przeprowadza się histerektomię i jak wygląda rekonwalescencja.
Czym jest histerektomia?
Histerektomia to operacja, polegająca na usunięciu macicy, często z jednoczesnym usunięciem innych narządów, takich jak jajniki czy jajowody. Zabieg ten może być wykonywany w celach leczniczych lub profilaktycznych, w zależności od wskazań medycznych. Zazwyczaj jest zaliczany do zabiegów z zakresu ginekologii onkologicznej.
Po wykonaniu histerektomii kobieta traci możliwość zajścia w ciążę, co sprawia, że jest to zabieg o dalekosiężnych konsekwencjach życiowych i emocjonalnych.
Rodzaje histerektomii
W zależności od rozległości zabiegu i wskazań medycznych wyróżnia się kilka rodzajów histerektomii.
Histerektomia częściowa
Nazywana również nadpochwową, polega na usunięciu jedynie trzonu macicy, przy zachowaniu jej szyjki. Jest stosowana w przypadkach, gdy szyjka macicy jest zdrowa, a usunięcie całej macicy nie jest konieczne.
Histerektomia całkowita
W tym przypadku usuwa się całą macicę, w tym trzon i szyjkę. Jest to najczęściej wykonywana forma histerektomii, stosowana w leczeniu nowotworów, endometriozy czy mięśniaków.
Histerektomia całkowita z przydatkami
Polega na usunięciu macicy, wraz z trzonem i szyjką oraz jajowodami i jajnikami. Wykonywana jest przede wszystkim w przypadku nowotworów lub zaawansowanych zmian zapalnych.
Histerektomia radykalna
Najbardziej rozległa forma zabiegu, obejmuje usunięcie macicy, szyjki macicy, górnej części pochwy oraz okolicznych węzłów chłonnych. Jest stosowana głównie w leczeniu zaawansowanego raka szyjki macicy.
Wskazania do wykonania histerektomii
Decyzja o przeprowadzeniu histerektomii podejmowana jest na podstawie szczegółowej diagnozy lekarskiej. Do najczęstszych wskazań należą:
- Rak macicy, szyjki macicy lub jajników – histerektomia może być elementem leczenia onkologicznego.
- Mięśniaki macicy – szczególnie te powodujące silne krwawienia, bóle lub ucisk na inne narządy.
- Endometrioza – gdy zmiany są rozległe i powodują ciężkie objawy, a inne metody leczenia nie przynoszą poprawy.
- Wypadanie macicy – powodujące dyskomfort i problemy z życiem codziennym, w przypadku gdy leczenie mniej inwazyjne nie przynosi poprawy.
- Przewlekłe zapalenia narządów miednicy mniejszej – w przypadkach opornych na leczenie zachowawcze.
- Obfite krwawienia maciczne – szczególnie, gdy nie odpowiadają na leczenie farmakologiczne lub zabiegowe.
Metody przeprowadzania histerektomii
Histerektomia może być wykonywana różnymi metodami w zależności od wskazań medycznych, rozległości zabiegu oraz decyzji chirurga.
Metoda klasyczna (otwarta)
Jest to tradycyjny zabieg, podczas którego chirurg wykonuje nacięcie na środku podbrzusza lub w okolicy bikini. Procedura ta umożliwia dobrą widoczność operowanego obszaru, co jest szczególnie ważne w przypadkach zaawansowanego raka lub dużych mięśniaków.
Czas rekonwalescencji wynosi zazwyczaj kilka tygodni, a blizna jest bardziej widoczna niż w przypadku metod małoinwazyjnych.
Metoda laparoskopowa
Jest to technika małoinwazyjna, polegająca na wprowadzeniu kamery i narzędzi chirurgicznych przez kilka małych nacięć w powłokach brzusznych.
Laparoskopia cechuje się mniejszym ryzykiem powikłań, szybszym powrotem do zdrowia i mniej widocznymi bliznami. Zabieg ten wymaga jednak wysokich kwalifikacji chirurga oraz zaawansowanego sprzętu.
Rekonwalescencja po histerektomii
Czas rekonwalescencji zależy od metody operacyjnej oraz indywidualnych czynników zdrowotnych pacjentki.
- Po operacji klasycznej, czyli otwartej: powrót do pełnej sprawności może zająć od 6 do 8 tygodni. W tym czasie zaleca się unikanie podnoszenia ciężkich przedmiotów oraz intensywnego wysiłku fizycznego.
- Po operacji laparoskopowej: rekonwalescencja trwa zwykle od 2 do 4 tygodni. Pacjentki szybciej wracają do codziennej aktywności, ale również muszą unikać nadmiernego obciążania organizmu.
W okresie pooperacyjnym możliwe są objawy takie jak zmęczenie, ból w okolicy brzucha czy zmiany hormonalne (w przypadku usunięcia jajników). Ważne jest regularne monitorowanie zdrowia przez lekarza prowadzącego.
Zazwyczaj po zabiegu histerektomii pacjentki otrzymują 30-dniowe zwolnienie z pracy. Nawet przez 6 miesięcy nie powinny podnosić ciężkich przedmiotów.
Możliwe powikłania po zabiegu histerektomii
Jak każdy zabieg chirurgiczny, histerektomia niesie za sobą ryzyko powikłań. Do najczęstszych należą:
- Krwawienia – zarówno w trakcie operacji, jak i w okresie pooperacyjnym.
- Infekcje – zakażenia rany operacyjnej lub infekcje dróg moczowych.
- Uszkodzenie sąsiednich narządów – takich jak pęcherz moczowy, jelita czy moczowody.
- Zakrzepica żył głębokich – związana z unieruchomieniem po operacji.
- Zrosty w jamie brzusznej – mogące powodować przewlekły ból lub niedrożność jelit.
- Problemy hormonalne – w przypadku usunięcia jajników, co prowadzi do nagłego początku menopauzy.
- Ból przewlekły – u niektórych kobiet może utrzymywać się ból w okolicy miednicy lub blizny pooperacyjnej.
Pacjentki powinny być dokładnie poinformowane o możliwych powikłaniach oraz objawach wymagających natychmiastowej konsultacji lekarskiej, takich jak gorączka, silne bóle, obfite krwawienia czy trudności w oddawaniu moczu.
Oczywiście histerektomia metodą otwartą niesie ze sobą wyższe ryzyko wystąpienia powikłań niż metodą laparoskopową, która prowadzi do mniejszej traumatyzacji tkanek.
Wpływ histerektomii na życie intymne
Histerektomia może wpływać na życie intymne, jednak zmiany te są często zależne od indywidualnych czynników. U wielu kobiet obserwuje się poprawę jakości życia seksualnego, zwłaszcza jeśli zabieg był wykonany z powodu przewlekłego bólu lub obfitych krwawień.
Z drugiej strony, usunięcie jajników może prowadzić do spadku poziomu estrogenów, co może powodować suchość pochwy i obniżenie libido. W takich przypadkach pomocne mogą być hormonalna terapia zastępcza (HTZ) oraz konsultacja z seksuologiem.
Histerektomia jest poważnym zabiegiem chirurgicznym, który może znacząco wpływać na zdrowie i jakość życia kobiety. Jednak przeprowadzana jest wtedy, gdy są do niej poważne wskazania.
Przeczytaj też nasz artykuł pt. Po usunięciu macicy – najczęstsze pytania o rekonwalescencję, ból, krwawienia, figurę, aktywność i współżycie. Znajdziesz w nim odpowiedzi na kilkanaście popularnych pytań.
