Biopsja piersi to kluczowa metoda diagnostyczna stosowana w celu określenia charakteru zmian wykrytych w tkance piersi. Istnieje kilka rodzajów biopsji, takich jak cienkoigłowa, gruboigłowa, mammotomiczna oraz chirurgiczna. Wybór odpowiedniej metody zależy od charakteru zmiany, jej lokalizacji oraz celu badania. W artykule omówimy wskazania do biopsji oraz szczegóły dotyczące poszczególnych technik.
Wskazania do wykonania biopsji piersi
Biopsja piersi jest zalecana, gdy inne metody diagnostyczne, takie jak mammografia, USG czy rezonans magnetyczny, nie pozwalają jednoznacznie ocenić charakteru zmiany. Najczęstsze wskazania obejmują:
- obecność guzka wyczuwalnego palpacyjnie,
- niejednoznaczne wyniki badań obrazowych,
- podejrzenie raka piersi (np. widoczne mikrozwapnienia),
- diagnozę powiększonych węzłów chłonnych w obrębie pachy,
- monitorowanie leczenia nowotworów.
Biopsja pozwala na pobranie próbki tkanki lub płynu z piersi, która następnie jest analizowana pod mikroskopem w celu ustalenia, czy zmiana ma charakter łagodny, czy złośliwy.
Biopsja cienkoigłowa piersi
Biopsja cienkoigłowa to najmniej inwazyjna metoda biopsji. Wykorzystuje się cienką igłę (o średnicy ok. 0,5-0,6 mm) do pobrania materiału z guza lub zmiany. Przeprowadza się ją zazwyczaj pod kontrolą USG, co umożliwia precyzyjne dotarcie do zmiany.
Biopsja cienkoigłowa jest szybką procedurą, która nie wymaga znieczulenia i wiąże się z minimalnym ryzykiem powikłań.
Natomiast ten rodzaj biopsji ma też wady, do których zaliczamy przede wszystkim:
- ograniczoną ilość pobranego materiału, co może wpływać na trudność interpretacji wyniku,
- mniejsza dokładność niż w przypadku przeprowadzenia biopsji gruboigłowej.
Biopsja cienkoigłowa często stosowana jest do oceny torbieli piersi, płynu surowiczego lub jako wstępne badanie przy zmianach łagodnych.
Biopsja gruboigłowa piersi
Biopsja gruboigłowa to metoda pozwalająca na pobranie większej ilości tkanki, co daje lepsze możliwości diagnostyczne. Używa się igieł o większej średnicy (co najmniej 1,2 mm, nawet do 3 mm średnicy), a procedura wykonywana jest pod kontrolą USG, mammografii (biopsja stereotaktyczna) lub MRI.
Biopsja gruboigłowa zapewnia wyższą precyzję diagnostyczną, pozwala ocenić strukturę tkanki oraz rozróżnić zmiany łagodnych od nowotworów złośliwych.
Do jej wad natomiast zaliczamy:
- konieczność zastosowania miejscowego znieczulenia,
- możliwość wystąpienia krwiaka lub niewielkiego krwawienia,
- większą inwazyjność niż biopsja cienkoigłowa.
Jak widać – nie są to wady istotne, a badanie to może uratować życie. Biopsja gruboigłowa jest najczęściej stosowaną metodą w przypadkach podejrzenia raka piersi, szczególnie przy zmianach, które wymagają dokładnej analizy histopatologicznej.
Biopsja mammotomiczna piersi
Biopsja mammotomiczna to zaawansowana technika biopsji gruboigłowej. Wykorzystuje urządzenie mammotomiczne, które za pomocą ssania umożliwia pobranie większej ilości tkanki przez jedno wkłucie. Procedura wykonywana jest pod kontrolą USG lub mammografii.
Zaletą biopsji mammotomicznej jest minimalna inwazyjność (brak potrzeby wielokrotnych wkłuć), możliwość całkowitego usunięcia małych zmian (np. mikrozwapnień czy łagodnych guzów) i wysoka dokładność diagnostyczna.
Badanie to jest droższe niż zwykła biopsja gruboigłowa i nie zawsze może zostać przeprowadzone (głównie wtedy, gdy zmiany są umiejscowione w trudno dostępnych miejscach i jedyną możliwością jest przeprowadzenie biopsji chirurgicznej).
Metoda mammotomiczna jest szczególnie ceniona w przypadku mikrozwapnień i zmian wykrywanych w mammografii.
Biopsja chirurgiczna piersi (metoda otwarta)
Biopsja chirurgiczna to metoda najbardziej inwazyjna, stosowana wtedy, gdy inne techniki nie dostarczają jednoznacznych wyników. Polega na usunięciu całej zmiany (biopsja wycięciowa) lub jej fragmentu (biopsja nacięciowa) w warunkach sali operacyjnej.
Niestety ten rodzaj biopsji wiąże się z koniecznością wykonania zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, przez co wzrasta czas rekonwalescencji i ryzyko powikłań (infekcja, blizna).
Metoda otwarta stosowana jest rzadko, głównie w sytuacjach, gdy biopsja gruboigłowa lub mammotomiczna nie pozwala na jednoznaczną diagnozę.
Jak przygotować się do biopsji piersi?
Przygotowanie do biopsji zależy od wybranej metody, ale ogólne zalecenia obejmują:
- Konsultację z lekarzem: należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach (szczególnie antykoagulantach, czyli lekach przeciwzakrzepowych) oraz uczuleniach na środki znieczulające.
- Unikanie leków przeciwkrzepliwych: na kilka dni przed zabiegiem warto wstrzymać stosowanie leków rozrzedzających krew, takich jak aspiryna (zgodnie z zaleceniem lekarza).
- Nie stosowanie kosmetyków: przed zabiegiem nie należy używać balsamów ani dezodorantów w okolicy piersi.
Po biopsji pacjentki zazwyczaj otrzymują szczegółowe wskazówki dotyczące pielęgnacji miejsca wkłucia oraz unikania wysiłku fizycznego przez kilka dni.
Czy biopsja piersi boli?
Biopsja piersi jest procedurą, która może powodować dyskomfort, ale jej bolesność zależy od wybranej metody oraz indywidualnego progu bólu pacjentki. W przypadku biopsji cienkoigłowej odczucia bólowe są zwykle minimalne i porównywalne do lekkiego ukłucia igłą podczas pobierania krwi.
Biopsje gruboigłowe i mammotomiczne przeprowadzane są w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu ból podczas zabiegu jest znacznie ograniczony. Pacjentka może jednak odczuwać ucisk lub lekkie ciągnięcie w trakcie pobierania próbek tkanki.
Po zabiegu, niezależnie od metody, może wystąpić tkliwość lub niewielki ból w miejscu wkłucia, który zazwyczaj ustępuje po kilku dniach. W przypadku biopsji chirurgicznej dolegliwości bólowe mogą być bardziej odczuwalne, zwłaszcza w okresie gojenia się rany. W takiej sytuacji lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwbólowych.
Warto pamiętać, że każda biopsja piersi jest przeprowadzana z myślą o maksymalnym komforcie pacjentki, a ewentualny dyskomfort jest krótkotrwały i niewspółmierny do korzyści diagnostycznych, jakie daje procedura.
Biopsja piersi jest niezastąpionym narzędziem w diagnostyce zmian w tkance piersi. Wybór metody – cienkoigłowej, gruboigłowej, mammotomicznej czy chirurgicznej – zależy od charakteru zmiany, jej lokalizacji oraz celu diagnostycznego. Każda z tych technik ma swoje zalety i ograniczenia, dlatego decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, w oparciu o konsultację z doświadczonym lekarzem.
