Nie od dziś wiadomo, że wypoczynek na łonie natury to jeden z najlepszych i najzdrowszych sposobów spędzania wolnego czasu. Niestety nawet w pięknych okolicznościach przyrody może czyhać na nas niebezpieczeństwo w postaci kleszczy, które przenoszą chorobę, na którą do tej pory nie wynaleziono szczepionki i która bywa czasem trudna do wykrycia, choć jeden z jej objawów jest bardzo charakterystyczny. Dowiedz się, czym jest borelioza, jakie objawy jej towarzyszą oraz jak leczyć to schorzenie.
Czym jest borelioza?
Borelioza to choroba odkleszczowa, nazywaną również krętkowicą kleszczową lub chorobą z Lyme. Jest specyficzna, ponieważ może dotyczyć wielu układów i objawiać się różnymi symptomami. Do zakażenia dochodzi pod wpływem krętek z rodzaju Borrelia, znajdujących się w ślinie kleszcza. W trakcie ukąszenia krętki przedostają się do skóry, następnie krwi, a z nią do narządów.
Borelioza nie jest chorobą zakaźną. Jedyną drogą zakażenia jest ukąszenie kleszcza. Organizmy te żerują nie tylko na ludziach, ale też zwierzętach, a im większa jest liczba ich żywicieli, tym większa szansa, że są nosicielami krętek. Choć borelioza jest chorobą budzącą ogromny strach, warto wiedzieć, że jedynie kilka procent kleszczy może wywołać zakażenie.
Rodzaje boreliozy
Borelioza to chorobą niejednorodną. Powodują ją różne rodzaje krętków i może dotykać różnych układów w ciele, stąd wyróżniamy kilka podstawowych rodzajów boreliozy.
Borelioza stawowa
Jedną z najczęstszych postaci boreliozy jest boreliozowe zapalenie stawów, które może wystąpić zarówno we wczesnym etapie, jak i wiele miesięcy po zakażeniu. Najczęściej dotyka kolan, ale może dotyczyć też stawów biodrowych, barków, stawów skokowych, nadgarstkowych i dłoni. W nielicznych przypadkach zdarza się także, że zajmuje także ścięgna lub mięśnie.
Choroba ma tendencję do utrzymywania się kilka miesięcy i nawrotów. W Europie ten rodzaj boreliozy występuje rzadko. Najczęściej pojawia się w Ameryce Północnej.
Wiele osób, którym dokuczają bóle stawów, mylnie uważa je za symptom boreliozy. W rzeczywistości jednak boreliozowe zapalenie stawów przebiega bardzo charakterystycznie i ma skłonność do wędrowania, czyli zmieniania bolesnego miejsca. Ponadto dolegliwości występują asymetrycznie i mogą zarówno samoczynnie ustępować, jak i rozwijać się nawet do postaci przewlekłych.
Borelioza kardiologiczna
Borelioza może przybierać postać kardiologiczną. Wówczas w jej przebiegu obserwuje się zastoinową niewydolność serca, zapalenie mięśnia sercowego, zaburzenia przewodnictwa serca czy układu przewodzenia. Na szczęście powikłania tego typu dotyczą jedynie 5% pacjentów. W rzadszych przypadkach choroba przybiera na sile i powoduje zapalenie wsierdzia, dysfunkcję lewej komory, kardiomegalię, tętniaka tętnic wieńcowych czy tachyarytmię.
Objawy kardiologiczne dotyczą najczęściej wczesnego etapu i mogą wystąpić już około 21 dnia od pojawienia się rumienia wędrującego – typowego symptomu boreliozy. Rokowania są bardzo dobre, a całkowite wyleczenie dotyczy aż ponad 90% pacjentów.
Za boreliozę kardiologiczną odpowiadają bakterie borrelia burgdorferi, które wnikają do tkanek serca, zaburzając przepływ sygnałów elektrycznych z komór oraz wpływając na proces koordynacji bicia serca. Jak najszybsza diagnoza daje większą szansę na całkowite wyleczenie.
Neuroborelioza
Neuroboreliozą nazywamy odmianę boreliozy, wywoływaną najczęściej przez bakterie Borrelia garinii, w której dochodzi do zajęcia układu nerwowego. Pierwsze objawy mogą pojawić się zarówno na samym początku choroby, jak i później, oraz dotyczyć nie tylko ośrodkowego, ale także obwodowego układu nerwowego.
Zwykle u pacjentów występuje zapalenie pojedynczych nerwów, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub korzeni nerwowych. W wyjątkowych przypadkach może dojść do zapalenia rdzenia kręgowego lub mózgu.
Chorzy najczęściej skarżą się na zaburzenia czucia, słuchu oraz widzenia, osłabienie, problemy z koncentracją i pamięcią, zaburzenia snu. Nieleczona neuroborelioza może prowadzić do zaburzeń pamięci oraz funkcji poznawczych.
Objawy boreliozy
Borelioza może dotykać wielu układów i narządów, dlatego daje różnorodne objawy, mogące obejmować stawy, serce, skórę i układ nerwowy. Jednym z najbardziej charakterystycznych symptomów jest wystąpienie na skórze rumienia wędrującego. To wczesny objaw choroby, który może pojawić się po 3-30 dniach od zakażenia. Ma on bardzo specyficzny wygląd, dlatego bez problemu można go rozpoznać.
Początkowo w miejscu ukąszenia pojawia się niewielka grudka, która następnie przybiera postać pierścieniowatego, płaskiego rumienia z przejaśnieniem w środku. Czasem wraz z jego wystąpieniem u pacjentów pojawiają się także dodatkowe symptomy, takie jak pogorszenie samopoczucia, gorączka, osłabienie i powiększenie węzłów chłonnych.
Do innych charakterystycznych objawów boreliozy zaliczamy:
- aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
- przewlekłe zapalenie stawów,
- nabyte bloki serca,
- porażenie nerwu twarzowego.
Wśród niecharakterystycznych symptomów boreliozy, warto wymienić też zaburzenia snu, pogorszenie pamięci i koncentracji, bóle mięśniowe, bóle głowy oraz uczucie znużenia i osłabienia.
Diagnostyka boreliozy
Oprócz zauważenia typowych objawów boreliozy, w diagnostyce konieczne jest przeprowadzenie odpowiednich testów. Są to dwuetapowe badania serologiczne, składające się z ilościowego testu przesiewowego mającego na celu wykrycie przeciwciał, oraz testu metodą immunoblot a w przypadku dodatniego wyniku pierwszego badania.
Na rynku medycznym dostępne są też testy LTT oraz PCR, które wśród pacjentów cieszą się dużą popularnością, ale nie dają stuprocentowej pewności zakażenia boreliozą. Mogą jedynie pokazywać, że organizm miał kontakt z krętkami.
Leczenie boreliozy
Przede wszystkim warto podkreślić, że leczenie boreliozy jest skuteczniejsze, jeśli choroba zostanie wykryta odpowiednio wcześnie. Do podstawowych metod leczenia należy antybiotykoterapia, a ponadto stosuje się leczenie objawowe. Mimo iż zakażeni często obawiają się wielomiesięcznej terapii, obecnie zalecanym maksymalnym czasem podawania antybiotyków chorym jest 28-30 dni.
Wielu pacjentów zadaje sobie pytanie, czy boreliozę można wyleczyć całkowicie? Na szczęście w większości przypadków tak, dzięki użyciu odpowiednich antybiotyków. Mimo to niektórzy pacjenci skarżą się na utrzymujące się dolegliwości pomimo braku obecności żywych krętków w organizmie. Do takich objawów należy m.in. zmęczenie, ból głowy, uczucie senności oraz bóle stawów i mięśniowo-szkieletowe.
